Ese nawe bigeze bakubwira ko inyama z’imbeba zivura bwaki? Igisubizo cy’icyo kibazo kirahari nawe kirebe hano.
Hari abantu usanga bavuga ko iyo umwana arwaye bwaki, indwara izwi cyane mu bana bafite imirire mibi, ashobora gukira aramutse ahawe inyama z’imbeba. Iyi myumvire imaze igihe ivugwa mu bice bimwe na bimwe, ku buryo hari n’ababyeyi bashobora kubifata nk’umuti wizewe. Ariko se koko inyama z’imbeba zivura bwaki? Igisubizo ni oya. Nta bimenyetso by’ubuvuzi byemeza ko inyama z’imbeba ari umuti wa bwaki. Bwaki, izwi mu buvuzi nka kwashiorkor, ni imwe mu ndwara zikomeye z’imirire mibi. Ishobora kugaragara cyane ku bana bafite imirire idahagije cyangwa idatunganye, kandi ishobora kujyana no kubyimba ibirenge n’amaguru, guhindura ibara ry’umusatsi n’uruhu, intege nke ndetse no kutagira ubushake bwo kurya. Kuba inyama z’imbeba zishobora kuba zirimo intungamubiri, cyane cyane proteyine, ntibisobanura ko ari umuti wa bwaki. Umwana urwaye imirire mibi aba akeneye gusuzumwa kugira ngo harebwe uko ameze, niba afite ikibazo cy’imirire, infection, umwuma cyangwa izindi ngaruka zishobora kumushyira mu kaga. Ikindi kandi, si byiza gufata indwara nk’iyi ukagerageza kuyivura ukoresheje ibiryo runaka gusa. WHO ivuga ko abana bafite imirire mibi ikabije bashobora gukenera ubuvuzi bwihariye, ibiryo byabugenewe ndetse no kuvurwa ibibazo byiyongeraho nk’indwara ziterwa n’ubwandu. None se umuti wa bwaki ni uwuhe? Nta “muti umwe” wavugwa ko uvura buri mwana ufite bwaki, kuko ubuvuzi buterwa n’uburemere bw’indwara n’ibindi bibazo umwana afite. Iyo umwana agaragaje ibimenyetso by’imirire mibi, ikintu cya mbere cy’ingenzi ni ukumujyana kwa muganga cyangwa ku kigo nderabuzima kugira ngo asuzumwe neza. WHO ishimangira ko imirire mibi ikabije ikenera isuzuma, imirire yihariye, gukurikirana umwana no kuvura ibibazo by’ubuzima bishobora kuba bihari. Ku bana bafite imirire mibi, abaganga n’abahanga mu mirire bashobora gutegura uburyo bwo kongera intungamubiri n’ingufu umwana akeneye, hakurikijwe uko ameze. Mu Rwanda na ho hari amabwiriza yihariye agenewe abakozi b’ubuzima mu gucunga no kuvura imirire mibi ikabije. Bityo rero, ntukareke kujya kwa muganga ngo ujyane umwana kurya inyama z’imbeba wibwira ko ari wo muti wa bwaki. Ibiryo bifite intungamubiri ni ingenzi mu buzima, ariko umwana ufite ibimenyetso by’indwara cyangwa imirire mibi akeneye gusuzumwa n’umukozi w’ubuzima. Kandi mu gukumira imirire mibi, WHO isaba indyo itandukanye kandi yuzuye irimo ibiribwa bitanga proteyine, imboga, imbuto n’izindi ntungamubiri zikenewe. Ku bana bato, kuva ku mezi atandatu, indyo yunganira amashereka igomba kuba itandukanye kandi ifite intungamubiri zihagije. Muri make: inyama z’imbeba si umuti wa bwaki. Umwana ufite ibimenyetso bya bwaki cyangwa imirire mibi agomba kujyanwa kwa muganga kugira ngo asuzumwe kandi ahabwe ubuvuzi bukwiye.