RDC: FRN yasabye Amahanga Gutabara Abaturage bo muri Minembwe
Ihuriro rya politiki n’igisirikare rya Front pour la Refondation de la Nation (FRN), riyobowe n’uwahoze ari Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Joseph Kabila, ryasabye imiryango mpuzamahanga itanga ubutabazi kwihutira gufasha abaturage bo mu misozi miremire ya Sud-Kivu, rikavuga ko bamaze igihe bahanganye n’inzara, indwara no kubura ibikoresho by’ibanze. Iri huriro ryabitangaje ku wa 6 Ugushyingo 2026, ubwo abayobozi baryo bahuriraga i Goma n’abahagarariye imiryango mpuzamahanga itanga ubutabazi, baganira ku bibazo byugarije abaturage bo mu bice bya Fizi, Uvira na Mwenga, by’umwihariko mu gace ka Minembwe.Visi Perezida wa FRN, Bertrand Bisimwa, yavuze ko iki kibazo kimaze gufata indi ntera, asaba imiryango itanga ubutabazi kuva ku biganiro byerekeye imishinga y’igihe kizaza, ahubwo igashyira imbere ibikorwa byihutirwa byo kurokora ubuzima bw’abaturage. Yagize ati: “Twabatumiye kugira ngo tubasabe gutabara ako kanya, uyu munsi cyangwa bitarenze ejo, kugira ngo dukize ubuzima bw’abaturage bagishobora kurokorwa.”Bisimwa yavuze ko aka karere kamaze hafi imyaka icyenda kari mu bibazo by’umutekano muke, byatumye ibikorwa by’ubuhinzi, ubworozi n’ubucuruzi bihungabana. Yashinjije ingabo za Leta ya Congo (FARDC), iz’u Burundi n’abo bafatanyije mu mirwano, gusenya ibikorwa by’ubukungu bw’abaturage, birimo gutwika amazu, gusahura ububiko bw’ibiribwa no kwangiza amatungo yari ishingiro ry’ubukungu bw’abo muri ako gace.Yavuze kandi ko ibikorwa bya gisirikare bikoresha indege zitagira abapilote, indege z’intambara n’intwaro ziremereye, byiyongereyeho inzitizi zibuza urujya n’uruza rw’abantu n’ibicuruzwa, bikarushaho gukomeza ikibazo cy’ibura ry’ibiribwa n’imiti. Bisimwa yagaragaje ko inzira zitandukanye zihuza Minembwe n’uduce tuyikikije zitagikoreshwa uko bisanzwe. Muri zo harimo umuhanda wa Point Zéro-Mukoko-Mukela uhuza imisozi miremire n’uturere twa Fizi, Baraka ndetse n’inkengero z’Ikiyaga cya Tanganyika, avuga ko wafunzwe kuva muri Gashyantare 2025. Yavuze kandi ko inzira za Kabanja-Kitumba-Lulenge, Kipupu-Itala na Rugabano zahungabanyijwe n’imirwano, mu gihe amasoko amwe n’amwe yahagaritse imirimo, bigatuma abaturage benshi bahunga. Ku bijyanye n’ingaruka z’ibi bibazo, Bisimwa yavuze ko mbere y’uko amasoko ahagarara burundu, ibiciro by’ibicuruzwa by’ibanze byari byarazamutse cyane, bimwe bikagera ku kigero cya 400%. Yavuze ko hari n’abaturage bamaze guhitanwa n’inzara, mu gihe abandi barwaye indwara ziterwa n’imirire mibi, zirimo bwaki. Yasobanuye ko ibitero byabaye hagati ya Gicurasi na Nyakanga 2026 byangije imirima n’imyaka yari yarasaruwe, ndetse n’amazu y’abaturage, bamwe muri bo bakaba basigaye badafite aho bikinga mu gihe cy’imvura. Mu rwego rwo gukemura iki kibazo, FRN yasabye imiryango y’ubutabazi gutegura uburyo bwo kugeza ibiribwa, imiti n’ibindi bikoresho ku baturage, hifashishijwe imodoka cyangwa indege. Bisimwa yagaragaje ko inzira ya Baraka-Fizi-Point Zéro yerekeza i Mikenge na Minembwe ishobora gukoreshwa mu kugeza ubufasha muri ako karere.Yanasabye ko inzego zibishinzwe i Kinshasa n’abayobozi b’ingabo bakorera muri ako gace batanga uburenganzira bwo kunyura ku mihanda yifashishwa mu kugeza ubutabazi, avuga ko amasezerano y’agahenge asanzwe ateganya ko ibikorwa nk’ibyo bitagomba kubangamirwa. FRN yanavuze ko mu nama yabereye i Montreux mu Busuwisi muri Mata 2026, AFC/M23 yari iyibanjirije n’ubutegetsi bwa Congo bemeranyije gukuraho inzitizi zibangamira amakamyo ajyana ubutabazi.Icyakora, ibyo birego FRN ishinja ingabo za Leta ya Congo n’abo bafatanyije ni ibyatangajwe n’iri huriro, ntibivuze ko byemejwe mu buryo bwigenga.