Ubushakashatsi bugaragaza ko kwiga igikorwa gishya bishobora gutuma umuntu yumva ko igihe kigenda gahoro
Ubushakashatsi bushya bugaragaza ko uko umuntu agenda amenyera igikorwa gisaba kugenda cyangwa gukoresha umubiri, ashobora gutangira kumva ko ibintu bimara igihe kirekire kurusha uko bimara koko. Ibi bishobora gufasha gusobanura impamvu umukinnyi wa siporo cyangwa umucuranzi ashobora kumva ko igihe gihindutse mu gihe ari gukora igikorwa kimusaba ubuhanga. Iyo umukinnyi wa tenisi agiye gukubita umupira, ashobora kumva ko uwo mupira ugenda gahoro mu kanya gato mbere yo kuwukubita. Umucuranzi na we ashobora kumva ko igihe kigenda mu buryo butandukanye iyo yibanze cyane ku gucuranga. Abashakashatsi bari kwiga uko ubwonko bushobora guhindura imyumvire y’umuntu ku gihe, cyane cyane mu gihe ategura gukora igikorwa runaka. Ubushakashatsi bwatangajwe mu kinyamakuru cya siyansi iScience bugaragaza ko uko umuntu agenda asubiramo igikorwa runaka, ashobora kurushaho kwihutira kugikora, ariko nanone akumva ko ibintu abona mbere yo kugikora bimara igihe kirekire kurusha uko bimara koko. Uko ubushakashatsi bwakozwe Abashakashatsi bashyize hamwe abantu 40 bakoresha cyane ukuboko kw’iburyo, babasaba kurambura urutoki berekeza ku kimenyetso cyagaragaraga kuri mudasobwa. Abitabiriye ubushakashatsi bagabanyijwemo amatsinda abiri. Itsinda rya mbere ryasabwe kwerekeza urutoki ibumoso cyangwa iburyo, mu gihe irindi ryasabwe kurwerekeza ku kimenyetso cyari hafi cyangwa kure yabo. Abantu bakoresheje urutoki rw’icyerekezo rw’ikiganza cy’iburyo, barunyujije hejuru y’ahantu hatagaragaraga kuri ecran, ku buryo batashoboraga kureba aho urutoki rwabo ruri mu gihe barukoresha. Ijwi ni ryo ryabahaga ikimenyetso cyo gutangira kugenda. Buri gikorwa kirangiye, ecran yaberekaga aho urutoki rwabo rwageze. Hagati aho, bakoreshaga n’undi mwitozo wo gupima uko bumva igihe. Mbere yo kugenda, babonaga uruziga rumurika mu gihe gito. Barangije kugenda, basabwaga kuvuga niba urwo ruziga rwamuritse igihe kirekire cyangwa gito ugereranyije n’igihe cy’amasegonda 0.84 bari barigishijwe mbere. Hari igihe abantu babonaga aho bagomba kwerekeza urutoki mbere y’uko ijwi ryumvikana, bityo bakabona umwanya wo gutegura igikorwa. Mu bindi bihe, aho bagombaga kwerekeza hagaragazwaga ari uko ijwi ryumvikanye. Abashakashatsi banagerageje gupima uko abantu bumva igihe batakoze igikorwa cyo kurambura urutoki. Abantu batangiye kumva ko urumuri rumara igihe kirekire Ibyavuye mu bushakashatsi byagaragaje ko abantu babonaga aho bagomba kwerekeza urutoki mbere y’ijwi, akenshi bumvaga ko urumuri rwamaze igihe kirekire kurusha uko babyumvaga mu bindi bihe. Ikindi cyagaragaye ni uko uko abantu basubiragamo igikorwa, bagendaga batangira kugenda vuba nyuma yo kumva ijwi. Muri icyo gihe kandi, bagendaga barushaho kuvuga ko urumuri rwamaze igihe kirekire. Abashakashatsi basanze abantu bagize iterambere rinini mu gutangira kugenda vuba ari na bo bakunze kugaragaza izamuka rikomeye mu buryo bumva igihe. Icyakora, uko urutoki rwabo rwageraga neza ku kimenyetso ntibyasobanuye impinduka zose zabonetse mu myumvire yabo ku gihe. Nicola Binetti, inzobere mu bumenyi bw’imitekerereze n’imikorere y’ubwonko wo muri Kaminuza ya Roma Tor Vergata mu Butaliyani, yabwiye urubuga ScienceAlert ko abitabiriye ubushakashatsi bumvaga ibintu byamaze igihe kingana na 25% kurusha igihe bari bahaweho urugero. Binetti yavuze ko icyari gitangaje ari uko uko abantu bagendaga bamenyera igikorwa, iyo myumvire itagabanutse nk’uko abashakashatsi bari babyiteze, ahubwo yarushijeho gukomera. Ubwonko bushobora guhuza imyumvire y’igihe no gutegura igikorwa Abashakashatsi banakoresheje uburyo bwo gupima ibikorwa by’amashanyarazi mu bwonko buzwi nka electroencephalography (EEG). Ubu buryo bukoresha utwuma dushyirwa ku mutwe kugira ngo hafatwe ibimenyetso by’amashanyarazi biva mu mikorere y’ubwonko. Isesengura ryagaragaje ko impinduka mu myumvire y’igihe zifitanye isano n’ibikorwa by’ubwonko mu byiciro bibiri. Icyiciro cya mbere kiba urumuri rukiri kwaka, igihe ubwonko burimo kwakira no gusobanukirwa amakuru ajyanye n’igihe rumara. Icyiciro cya kabiri kiba urumuri rumaze kuzima, igihe ubwonko bukoresha ayo makuru kugira ngo umuntu atange igisubizo ku gihe yumva rumaze. Mu cyiciro cya mbere, ibimenyetso by’ubwonko byari bifitanye isano no gutegura igikorwa runaka. Nyuma y’uko urumuri ruzimye, mu itsinda ry’abantu berekezaga urutoki ibumoso cyangwa iburyo, ibimenyetso byagaragaje uruhare rwagutse mu gutegura kugenda. Icyakora, mu itsinda ry’abantu berekezaga urutoki ku kimenyetso kiri hafi cyangwa kure, iyo mpinduka ntiyagaragaye ku rwego rwemejwe n’isesengura ry’imibare. Ese ibi bisobanura impamvu igihe gishobora gusa n’aho kigenda gahoro muri siporo? Ubushakashatsi bwabanje bwari bwaragaragaje ko hari isano hagati y’imikorere y’ubwonko ijyanye no kugenda n’uburyo abantu bumva igihe. Ubu bushakashatsi bushya bwongeyeho amakuru ku buryo iyo sano ishobora guhinduka uko umuntu agenda asubiramo igikorwa. Binetti yavuze ko uburyo nk’ubwo bushobora kugira uruhare mu bikorwa bisaba ubuhanga, birimo gukina siporo no gucuranga. Icyakora, ibyo bikorwa ntibyigeze bipimwa mu buryo butaziguye muri ubu bushakashatsi. Abashakashatsi bashimangira ko ibyavuye mu bushakashatsi bitagaragaza neza ko gutegura igikorwa vuba ari byo bituma umuntu yumva ko igihe cyarambutse. Hari n’ibindi bishobora kubigiramo uruhare, birimo ubushake bwo gukora, ibyiringiro byo kubona ibihembo cyangwa izindi mpinduka zibaho uko umuntu agenda amenyera igikorwa. Nanone, isesengura ry’ibimenyetso by’ubwonko ryakorewe ku mpuzandengo y’ibikorwa byinshi, ku buryo bitashobotse gukurikirana neza uko imikorere y’ubwonko yahindukaga buri uko umuntu asubiyemo igikorwa. Nubwo hakenewe ubundi bushakashatsi, ibyavuye muri ubu bushakashatsi byerekana ko uburyo ubwonko bwitegura gukora igikorwa bushobora kuba bufite aho buhuriye n’uko umuntu yumva igihe. Mu yandi magambo, uko umuntu agenda yitegura gukora igikorwa, ibintu abona mbere yo kugikora bishobora kumubera nk’ibimara igihe kirekire kurusha uko bimara koko.