Ubushyuhe bw’isi bushobora kuba bwaragize uruhare rukomeye mu mpanuka yahitanye abantu benshi

Abashakashatsi batangaje kuri uyu wa Kane ko imihindagurikire y’ikirere ishobora kuba yaragize uruhare rukomeye mu guteza akaga gakomeye ko gusenyuka kwa glacier n’ibitare mu misozi ya Himalaya, ibintu byateje imyuzure n’isuri muri Nepal na Tibet mu mpera za Kanama.

Iyi mpanuka yabaye ku musozi wa Langtang Lirung, aho igice kinini cy’urutare n’urubura cyasenyutse kigatuma amazi menshi n’ibitaka byihuta bikamanuka mu bice bituwemo. Raporo nshya yatangajwe kuri uyu munsi ivuga ko abantu bagera hafi 1,400 bamaze kubarwa nk’abahitanywe n’iyi mpanuka, mu gihe abandi bantu benshi bakomeje kubura.

Abashakashatsi bo muri World Weather Attribution basanze ubushyuhe budasanzwe bwari mu karere ka Himalaya muri Kanama bwaragize uruhare mu gutuma ibice by’umusozi birushaho kutagira umutekano.

Raporo ivuga ko ubushyuhe bwo muri ako karere muri Kanama bwari hejuru y’ubusanzwe ku kigero kingana na hafi 5°C, nubwo abashakashatsi bavuga ko hafi 1.5°C muri ubwo bushyuhe bwiyongereye bushobora kuba bufitanye isano n’imihindagurikire y’ikirere iterwa n’ibikorwa bya muntu.

Ikindi cyagaragajwe ni uko glaciers zo muri ako karere zagiye zigabanuka buhoro buhoro. Abashakashatsi bavuga ko kuva mu mwaka wa 2000, glaciers zo muri ako karere zagabanutse ku mpuzandengo ya hafi igice cya metero buri mwaka.

Iyo urubura rugabanutse, rutuma ibice by’ibitare byari bimaze igihe birebwa n’urubura bisigara hanze. Ibi bishobora gutuma imisozi idakomera nk’uko yari imeze mbere.

Abahanga kandi bagaragaje ko permafrost, ari ubutaka bukonja igihe kirekire cyane, na bwo bushobora kuba bwatangiye gushonga bitewe n’ubushyuhe. Iyo ubwo butaka bushonga, bushobora kugabanya ubudahangarwa bw’ibitare biri ku misozi miremire.

Nubwo abashakashatsi bavuga ko imihindagurikire y’ikirere yagize uruhare, ntabwo bavuga ko ari yo yonyine yateje iyi mpanuka. Umutingito ukomeye wa magnitude 7.8 wabaye muri Nepal mu 2015 na wo ushobora kuba waragize uruhare mu guca intege ibice by’urutare, ariko uruhare rwawo nyarwo muri iyi mpanuka ntiruramenyekana neza.

Iyi raporo yongeye gutuma abahanga basaba ko ibihugu bikorera mu turere tw’imisozi miremire byongera uburyo bwo gukurikirana glaciers, ubutaka bukonje ndetse n’imisozi ishobora gusenyuka, kuko ubushyuhe bukomeje kwiyongera bushobora kongera ubu bwoko bw’ibiza.