U Rwanda na Senegal byasinyanye amasezerano 11 agamije kurushaho guteza imbere ubufatanye

Felix Nyangezi · Amakuru · 8 October 2026

U Rwanda na Senegal byasinyanye amasezerano 11 agamije kurushaho guteza imbere ubufatanye

Kigali: U Rwanda na Senegal byasinyanye amasezerano n’amasezerano y’ubwumvikane 11 agamije kurushaho gushimangira ubufatanye hagati y’ibihugu byombi mu nzego zitandukanye.

Aya masezerano yasinyiwe i Kigali kuri uyu munsi, mu nama ya mbere ya Komisiyo Ihoraho Ihuriweho n’u Rwanda na Senegal ishinzwe Ubufatanye (Joint Permanent Commission for Cooperation), iyobowe n’abaminisitiri b’ububanyi n’amahanga b’ibihugu byombi.

Ku ruhande rw’u Rwanda, iyi nama yayobowe na Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane, Olivier Nduhungirehe, naho Senegal ihagararirwa na H.E. Cheikh Niang, Minisitiri ushinzwe Ubuhuzabikorwa bw’Afurika, Ububanyi n’Amahanga ndetse n’Abanya-Senegal baba mu mahanga.

Mu rwego rwo gushyira mu bikorwa ibyaganiriweho no kwagura imikoranire hagati y’ibihugu byombi, impande zombi zasinyanye amasezerano atatu ndetse n’amasezerano y’ubwumvikane umunani (MoUs).

Aya masezerano 11 ni aya akurikira:

1. Amasezerano y’ubufatanye mu bijyanye n’ubujyanama bwa politiki, agamije guteza imbere ibiganiro no kungurana ibitekerezo ku bibazo by’akarere, umugabane wa Afurika n’isi muri rusange. 2. Amasezerano y’ubufatanye mu ikoranabuhanga n’udushya, agamije guteza imbere ikoreshwa ry’ikoranabuhanga, ubushakashatsi n’ibisubizo bishya mu iterambere. 3. Amasezerano y’ubufatanye mu bukerarugendo, agamije guteza imbere ubukerarugendo, kumenyekanisha ibyiza nyaburanga no kongera ingendo hagati y’ibihugu byombi. 4. Amasezerano y’ubufatanye mu guteza imbere urubyiruko, agamije guhana ubumenyi, ubunararibonye n’amahirwe afasha urubyiruko kwiteza imbere. 5. Amasezerano y’ubufatanye mu muco n’ubugeni, agamije guteza imbere ibikorwa by’umuco, ubuhanzi no guhanahana ibitekerezo hagati y’abahanzi n’abakora mu rwego rw’umuco. 6. Amasezerano y’ubufatanye mu siporo, agamije guteza imbere imikoranire hagati y’amashyirahamwe ya siporo, abakinnyi n’abatoza b’ibihugu byombi. 7. Amasezerano y’ubufatanye hagati y’amashuri makuru, agamije guteza imbere guhanahana abanyeshuri, abarimu n’abashakashatsi, ndetse no gushyigikira gahunda zihuriweho mu burezi. 8. Amasezerano y’ubufatanye mu bushakashatsi bwa siyansi, agamije guteza imbere ubushakashatsi, guhanahana amakuru no gushyigikira imishinga ihuriweho mu bya siyansi. 9. Amasezerano y’ubufatanye mu bijyanye no gushyiraho no kubahiriza ibipimo ngenderwaho, agamije guhuza imikorere no guteza imbere ubuziranenge bw’ibicuruzwa na serivisi. 10. Amasezerano yo gufashanya mu by’amategeko mu manza nshinjabyaha, agamije korohereza ibihugu byombi guhanahana amakuru no gufashanya mu iperereza no gukurikirana ibyaha. 11. Amasezerano y’ubufatanye mu bijyanye no kohereza umuntu ukekwaho icyaha cyangwa wahamwe na cyo mu kindi gihugu (extradition), ndetse no kwimura abantu bakatiwe ibihano by’igifungo, kugira ngo bashobore gukorera ibihano byabo mu gihugu cyabo, mu gihe ibisabwa n’amategeko byubahirijwe.

Aya masezerano akubiyemo ubufatanye mu nzego zitandukanye, zirimo ubujyanama bwa politiki, ikoranabuhanga n’udushya, ubukerarugendo, urubyiruko, umuco n’ubugeni, siporo, amashuri makuru, ubushakashatsi, ibipimo ngenderwaho, amategeko n’ubutabera.

Ubufatanye mu nzego zitandukanye bwitezweho gutanga umusingi wo guhana ubumenyi n’ubunararibonye, kongera ubucuruzi n’ishoramari, guteza imbere urubyiruko, ikoranabuhanga, umuco, siporo n’uburezi, ndetse no kurushaho kwegeranya ibihugu byombi.

Iyi nama ya mbere ya Komisiyo Ihoraho Ihuriweho n’u Rwanda na Senegal ishinzwe Ubufatanye yabaye umwanya wo gusuzuma aho umubano w’ibihugu byombi ugeze no gushyiraho inzira nshya zo kuwuteza imbere, by’umwihariko binyuze mu masezerano yasinywe.