Tigray: Impungenge ko Imirwano Ishobora Gukururira Eritrea mu Ntambara

Imirwano yongeye kubura mu majyaruguru ya Ethiopia, cyane cyane mu gace ka Tigray, yatangiye guteza impungenge ko ishobora kurenga amakimbirane hagati ya Guverinoma ya Ethiopia n’umutwe wa Tigray People’s Liberation Front (TPLF), ikagera no mu gihugu cy’abaturanyi cya Eritrea.

Izi mpungenge zishingiye ku kuba umubano hagati ya Ethiopia na Eritrea umaze igihe urangwa n’ubwumvikane buke, mu gihe imirwano hagati y’ingabo za Leta ya Ethiopia n’abarwanyi ba TPLF yongeye gukaza umurego muri Nzeri 2026.

Ku wa 28 Nzeri, Umugaba Mukuru w’Ingabo za Ethiopia, Field Marshal Birhanu Jula, yashinje Eritrea gutera inkunga TPLF, ashinja kandi ibindi bihugu byo mu karere kugira uruhare mu gufasha imitwe irwanya Guverinoma ya Ethiopia. Eritrea yahakanye ibi birego.

Muri iki gihe, hari n’isesengura rivuga ko amakimbirane yo muri Tigray ashobora kugira ingaruka ku mutekano w’akarere kose k’ihembe rya Afurika, bitewe n’umubano mubi umaze igihe hagati ya Addis Ababa na Asmara ndetse n’amakimbirane ajyanye no kubona Ethiopia igera ku Nyanja Itukura.

Mu nyandiko yatangajwe na InsideGambella, hagaragajwe impungenge ko ikibazo cya Tigray kidakwiye kurebwa gusa nk’amakimbirane yo mu gihugu cya Ethiopia hagati ya TPLF na Guverinoma, ahubwo ko gishobora kuba gifitanye isano n’ubwumvikane buke hagati ya Ethiopia na Eritrea.

Iyo nyandiko inavuga ko Port of Assab, icyambu cya Eritrea giherereye ku Nyanja Itukura, gishobora kuba ahantu hakomeye mu gihe amakimbirane yaba akomeje kwaguka.

Hari kandi impungenge zivuga ko imirwano yakomeza ikagera hafi y’umupaka wa Eritrea, nubwo ibyo bivugwa bitasobanuye ko Ethiopia yamaze gufata icyemezo cyo gutera Eritrea.

Izi mpungenge zishingiye ku mateka y’iyi ntara n’ibihugu byombi. Mu ntambara yabaye muri Tigray hagati ya 2020 na 2022, ingabo za Eritrea zarafashije ingabo za Ethiopia kurwanya TPLF.

Iyo ntambara yarangiye nyuma y’amasezerano y’amahoro yasinyiwe i Pretoria muri Afurika y’Epfo mu Gushyingo 2022.

Icyakora, ayo masezerano ntiyakemuye burundu ibibazo bya politiki n’umutekano biri hagati y’impande zitandukanye.

Umubano wa Ethiopia na Eritrea na wo wakomeje kuzamo amakimbirane, cyane cyane ku bijyanye n’umutekano wo mu karere ndetse n’icyifuzo cya Ethiopia cyo kugira uburyo bwo kugera ku Nyanja Itukura.

Reuters yatangaje ko ikibazo cy’icyambu cya Assab ari kimwe mu bibazo by’ingenzi byongera ubushyamirane hagati y’ibihugu byombi.

Mu minsi ishize, imirwano yongeye kwaduka muri Tigray, ndetse ikwira no mu bice bya Afar na Amhara.

TPLF yafashe ibibuga by’indege bitandukanye, mu gihe ingabo za Leta na zo zatangiye ibikorwa byo gusubiza inyuma abarwanyi bayo.

Ku wa 28 Nzeri, ingabo zishyigikiye Guverinoma ya Ethiopia zatangaje ko zafashe umujyi wa Alamata, wari umaze iminsi uri mu maboko y’abarwanyi ba Tigray.

Nubwo hari impungenge ko iyi ntambara ishobora kugira ingaruka ku bindi bihugu byo mu karere, kugeza ubu nta kimenyetso cyemeza ko Ethiopia yatangiye ibikorwa bya gisirikare byo gutera Eritrea.

Icyakora, ibirego bishya bya Ethiopia bishinja Eritrea gutera inkunga TPLF byatumye impungenge z’uko amakimbirane ashobora kwaguka kurushaho ziyongera.