Musanze: Umushinga w’uruzabibu wa miliyari 33
Umushinga wa VIMUSA Vineyard Estate ugamije guhuza ubuhinzi bw’inzabibu, gukora divayi ndetse n’ubukerarugendo, ukaba uteganya kubaka umutungo w’ubukerarugendo bw’ubuhinzi n’amacumbi hafi ya Pariki y’Igihugu y’Ibirunga. Abawutangije bavuga ko ushobora kuzaba uruganda rwa mbere mu Rwanda rukora divayi yo ku rwego rwo hejuru, ndetse ukaba umwe mu mishinga y’ubuhinzi bw’inzabibu iri ku butumburuke bwo hejuru muri Afurica Inzabibu zatangiye guterwa muri Musanze Ingemwe za mbere z’inzabibu zigenewe gukora divayi zatangiye guterwa mu mirenge ya Kinigi na Nyange mu Karere ka Musanze.

Abawutegura bavuga ko guhitamo utu duce dutatu bizafasha kugerageza uko ubutumburuke, ubutaka bw’ibirunga n’ikirere bitandukanye bishobora kugira uruhare mu bwiza n’imiterere ya divayi izakorerwa mu Rwanda. Ku butumburuke bwa metero hafi 2,700 hejuru y’inyanja, ahazaba uruzabibu rwa Karisimbi hateganyijwe kuba ahantu hakorerwa divayi yo ku rwego rwo hejuru ku butumburuke bwo hejuru kurusha ahandi muri Afurika. Ahazakorera umushinga i Burera hazibandwa ku gukora divayi itukura yo ku rwego rwo hejuru, mu gihe Karisimbi hazibandwa ku gukora divayi y’umweru.

Icyiciro cya mbere cy’umushinga kizakoresha hafi miliyari 14.7 Frw kandi kizibanda i Kinigi. Hazubakwa amacumbi atatu, ahakira abashyitsi n’abasogongera divayi ndetse n’uruganda ruzatunganya umusaruro wa mbere w’inzabibu. Kugeza igihe batera inzabibu bwa mbere, abashoramari bari bamaze gukoresha arenga miliyari 1.6 Frw mu bikorwa birimo kugura ubutaka, gutegura aho inzabibu zizaterwa, ubwubatsi n’ubwubatsi-mpanga ndetse no gutegura abakozi b’umushinga. Hazaterwa ubwoko butandukanye bw’inzabibu Ubwoko bw’inzabibu bwatoranyijwe burimo Chenin Blanc, Sauvignon Blanc na Pinotage. Abategura umushinga bavuga ko ingemwe zatoranyijwe nyuma y’ubushakashatsi ku butaka, ikirere n’imiterere y’ahazaterwa inzabibu, hifashishijwe n’abahanga bo mu nganda za divayi muri Afurika y’Epfo. VINMUSA iri gukorana n’umuryango w’inganda za divayi muri Afurika y’Epfo witwa Vinpro, mu gihe Vititec ari yo itanga ingemwe z’inzabibu zemewe.

Umushinga umaze gutanga akazi ku baturage Biteganyijwe kandi ko umushinga uzatanga imirimo ihoraho n’iy’igihe gito mu bijyanye no guhinga inzabibu, gukora divayi, kwakira ba mukerarugendo, amafunguro n’ibindi bikorwa by’ubukerarugendo. Abaturage bo muri ako gace bavuga ko biteze inyungu mu mushinga, cyane cyane ku bijyanye n’akazi. Evariste Ntirenganya, utuye mu Murenge wa Kinigi, yavuze ko abaturage bafite byinshi bawitezeho kuko ushobora kubafungurira amahirwe y’akazi. Umusaruro ushobora kugera ku macupa 90,000 ku mwaka VINMUSA iteganya ko iyo umushinga uzaba wuzuye, uzajya ukora hafi y’amacupa 90,000 ya divayi buri mwaka. Muri Nzeri 2026, hari hamaze guterwa imizabibu igera ku 4,000, ariko iyi ni intangiriro kuko hateganyijwe kongera ubuso bw’imizabibu mu byiciro kugeza kuri hegitari 22. Umusaruro wa mbere uteganyijwe nyuma y’imyaka itatu inzabibu zitewe, nubwo umusaruro wo mu ntangiriro ushobora kuba muke kubera ko imizabibu izaba ikiri mito. Amakuru yatanzwe n’Urwego rw’Igihugu rushinzwe Ubuhinzi n’Ubworozi agaragaza ko mu mwaka wa gatatu umusaruro ushobora kuba hafi toni 2.5 kuri hegitari, ukazagera kuri toni 10 kuri hegitari mu mwaka wa gatanu, igihe imizabibu izaba igeze ku musaruro wuzuye. Ushobora kugabanya divayi n’inzabibu bitumizwa hanze Amakuru yatangajwe agaragaza ko u Rwanda rwatumije hafi toni 4,000 z’inzabibu zifite agaciro ka miliyari 8.4 Frw hagati ya 2017 na 2020.
