Intambara yongeye kwaduka muri Ethiopia: Alamata yafashwe, imirwano yegera Mekelle
Ibi bibaye nyuma y’iminsi mike imirwano yongeye gutangira hagati y’ingabo za Leta ya Ethiopia n’umutwe wa Tigray People’s Liberation Front (TPLF) n’imitwe bafatanyije. Alamata ifite akahe kamaro? Alamata iri hafi y’umupaka wa Tigray na Amhara, ku ntera ya kilometero hafi 120 mu majyepfo y’umurwa mukuru wa Tigray, Mekelle. Uyu mujyi ufite akamaro mu bijyanye no gutwara ibiribwa, lisansi n’ibindi bikoresho bijya mu bice bitandukanye. Kuba ingabo za Leta zivuga ko zayigaruriye bishobora kugira uruhare mu kugenda zerekeza mu majyaruguru. Amakuru yatangajwe na Reuters avuga ko amashusho yagenzuwe yerekanye abasirikare banyura mu mihanda ya Alamata bitwaje amabendera ya Ethiopia, mu gihe amasoko ya dipolomasi na yo yavuze ko uwo mujyi wari wamaze kugwa mu maboko y’ingabo za Leta. Imirwano iri kubera he? Imirwano ntabwo igarukira muri Tigray gusa. Yageze no mu turere twa Afar na Amhara, mu gihe impande zihanganye zikomeje kugerageza kwigarurira ibice bifite akamaro mu bya gisirikare no mu gutwara ibicuruzwa. TPLF yatangaje ko iri mu byo yise “intambara yo kwirwanaho”, mu gihe Leta ya Ethiopia ivuga ko umutwe wa Tigray ari wo watangije ibitero bishya. Mu karere ka Afar, umutwe wa TPLF na wo watangaje ko wafashe Erebti, umujyi ufite akamaro mu bijyanye n’inzira z’ubwikorezi. Akarere ka Afar gafite kandi akamaro gakomeye kubera inzira iva Djibouti ijya muri Ethiopia, kuko ari ho hanyura igice kinini cy’ibicuruzwa bitumizwa muri Ethiopia, birimo lisansi. Abaturage batangiye guhura n'ingaruka Imirwano iri kugira ingaruka zikomeye ku baturage, ndetse ibikorwa by’itumanaho muri Tigray byahungabanye. Amakuru ya Reuters avuga ko imiryango itabara nka Médecins Sans Frontières (MSF) na Croix-Rouge yagaragaje ko umubare w’abakomeretse wiyongereye, mu gihe ibikorwa byo kwimura abaturage mu bice byibasiwe n’imirwano byakomeje. Ibi byongera impungenge zo gusubira mu bibazo by’ubutabazi byaranze intambara yabaye muri Ethiopia hagati ya 2020 na 2022. Impungenge z’uko intambara yakongera kwaguka Imirwano yongeye gutangira nyuma y’uko amasezerano y’amahoro ya Pretoria yo mu 2022 yari yarahagaritse intambara ikomeye hagati ya TPLF na Leta ya Ethiopia. Muri iyi ntambara nshya, TPLF yifatanyije n’indi mitwe itandatu yitwaje intwaro, bashinga ihuriro ryiswe Ethiopian Peoples’ Forces Alliance for Survival, rivuga ko rigamije gukuraho ubutegetsi bwa Minisitiri w’Intebe Abiy Ahmed. Leta ya Ethiopia yanashinje ibihugu birimo Eritrea, Sudan na Egypt kugira uruhare mu gufasha imitwe ihanganye na yo. Ibyo birego byamaganywe n’ibihugu byavuzweho, bityo uruhare rwabyo mu mirwano rukaba rugomba gufatwa nk’ibirego by’impande ziri mu makimbirane, aho kuba ibintu byemejwe. Intambara yo muri Ethiopia yo mu 2020–2022 yasize abantu benshi barapfuye abandi barimurwa, bityo kongera kugaruka kw’imirwano muri Tigray bikaba byateje impungenge nshya ku mutekano w’abaturage n’akarere kose.