Imishyikirano ya RDC n’u Rwanda i Genève igiye kugerageza amasezerano y’amahoro
Iyi nama y’iminsi ibiri izahuza abayobozi b’ibihugu byombi, ndetse ikitabirwe n’abahuza baturuka muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Qatar, Togo n’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe.

Ni iki kizaganirwaho? Ibiganiro bizibanda ku kureba niba u Rwanda na RDC byarateye intambwe mu kubahiriza ibyo byiyemeje mu masezerano y’amahoro. Muri izo nshingano harimo ko RDC igomba guhangana n’umutwe wa FDLR ukorera mu burasirazuba bw’igihugu, mu gihe u Rwanda rwiyemeje kuvana ingabo mu bice birebwa n’amasezerano no gukuraho ingamba zo kwirinda ku mupaka. Amasezerano y’amahoro hagati y’u Rwanda na RDC yashyiriweho umukono i Washington, muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika, ku ya 27 Kamena 2025.

M23 yagaragaye nk’umutwe ukomeye mu 2012, nyuma wongera gufata intwaro mu 2022. Mu 2025, uwo mutwe wafashe uduce turimo Goma, umurwa mukuru wa Kivu y’Amajyaruguru, ndetse na Bukavu, umurwa mukuru wa Kivu y’Amajyepfo. Nubwo M23 atari umwe mu basinye amasezerano ya Washington, ikibazo cyawo gifatwa nk’ikigomba gukemurwa kugira ngo amahoro arambye aboneke mu burasirazuba bwa RDC. Ikibazo cya FDLR gikomeje gutandukanya impande zombi Kimwe mu bibazo bikomeye biteganyijwe kugarukwaho i Genève ni iby’umutwe wa FDLR. Ku ya 28 Nyakanga 2026, Guverinoma ya RDC yatangaje ko agace kamwe ka FDLR kemeje gahunda ijyanye no gushyira intwaro hasi, gusubizwa mu buzima busanzwe no gushyirwa ahantu hagenwe. RDC yabonaga iyi ntambwe nk’iterambere mu kubahiriza inshingano zayo mu masezerano ya Washington. U Rwanda rwo rwamaganye iyo ntambwe, ruvuga ko amasezerano asaba ko FDLR idakwiye gusa kuganirwaho, ahubwo ko igomba gucibwa intege no kutongera kuba ikibazo cy’umutekano ku Rwanda. U Rwanda kandi rukomeje kuvuga ko FDLR ari ikibazo gikomeye cy’umutekano, kuko uyu mutwe ufite inkomoko ku barwanyi n’abasirikare bahoze mu ngabo z’u Rwanda ndetse n’abari mu mitwe yitwaje intwaro nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994. RDC ishinja u Rwanda gushyigikira M23 Ku rundi ruhande, Guverinoma ya RDC imaze igihe ishinja u Rwanda gushyigikira umutwe wa M23. U Rwanda rwakunze guhakana ibyo birego, rukavuga ko ikibazo cy’umutekano wo mu burasirazuba bwa RDC gifitanye isano n’imitwe yitwaje intwaro ikorera muri ako karere, cyane cyane FDLR. Ibi bibazo byombi—M23 na FDLR—bikomeje kuba bimwe mu bikomeye bituma inzira y’amahoro igorana. Ibiganiro bya Genève bikurikiye ibindi Iyi nama izaba ikurikira iyabereye i Genève ku ya 12 na 13 Kanama 2026, aho u Rwanda na RDC byemeranyije ku ngamba ebyiri zigamije kunoza uburyo bwo gukurikirana no kugenzura ishyirwa mu bikorwa ry’amasezerano ya Washington. Impande zombi kandi zateganyije inama y’igenamigambi izahuza impande eshatu mu Kwakira 2026, ikazakurikirwa no gushyiraho gahunda nshya y’ibikorwa bihuriweho. Kugeza ubu, ikibazo cya FDLR, ingamba z’umutekano z’u Rwanda ndetse n’imirwano ikomeje mu burasirazuba bwa RDC ni bimwe mu bizagaragaza niba amasezerano ya Washington ashobora gushyirwa mu bikorwa mu buryo bufatika. Source: Al Jazeera — Layth Mushtaq, 15 Nzeri 2026.