Imishinga 12 yahawe inkunga yo gushakira ibisubizo ibibazo by’ubuzima mu Rwanda

Felix Nyangezi · Amakuru · 2 October 2026

Imishinga 12 yahawe inkunga yo gushakira ibisubizo ibibazo by’ubuzima mu Rwanda

Abayobozi mu rwego rw’ubuzima mu Rwanda bitabiriye umuhango wo gutanga inkunga ku mishinga 12 yatoranyijwe muri gahunda ya Grand Challenge Fund, yashyizweho mu rwego rwo guteza imbere ubushakashatsi no gushakira ibisubizo ibibazo by’ingenzi biri muri serivisi z’ubuzima mu Rwanda.

Muri uyu muhango witabiriwe na Permanent Secretary muri Minisiteri y’Ubuzima, Ndayizigiye Jean Marie Vianney, hamwe na Diregiteri Mukuru w’Ikigo cy’Igihugu cy’Ubuzima, Rwanda Biomedical Centre (RBC), Prof. Muvunyi Mambo Claude, imishinga 12 ni yo yahawe inkunga kugira ngo ikore ubushakashatsi, itange ibimenyetso bifatika kandi iteze imbere ibisubizo bishobora gukoreshwa mu gukemura ibibazo bigaragara muri gahunda z’ubuzima.

Grand Challenge Fund iri muri gahunda ya TRIBE-HUB, umushinga w’imyaka itatu uterwa inkunga n’Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi, ugamije guhindura RBC ikaba ikigo cy’indashyikirwa mu bushakashatsi n’ubuzima rusange ku rwego rw’u Rwanda n’akarere. Uyu mushinga watangijwe mu 2025, ukibanda ku kongera ubushobozi mu bushakashatsi, gukoresha ikoranabuhanga n’amakuru, guteza imbere abakozi b’ubuzima no guhuza ubushakashatsi n’imyanzuro ya politiki.

Iyi nkunga si iyo gufasha imishinga 12 gusa

Ikintu cy’ingenzi kiri muri iyi gahunda ni uko amafaranga yatanzwe atagamije gusa gutuma buri mushinga ukora ibyo wateganyije, ahubwo agamije no kubaka ubushobozi bw’abanyarwanda mu gukora ubushakashatsi bushingiye ku bibazo nyakuri biri muri gahunda y’ubuzima.

Inyandiko ya RBC isobanura ko Grand Challenge Fund igamije gushyigikira imishinga iyobowe n’abanyarwanda mu bijyanye no kunoza serivisi z’ubuzima, gushyira mu bikorwa gahunda n’amabwiriza y’ubuzima ndetse no gukora ubushakashatsi bushobora gutanga ibisubizo byakoreshwa mu gufata ibyemezo no kuzamura serivisi.

Ibi bisobanuye ko ubushakashatsi buzaturuka muri iyi gahunda bushobora gufasha mu kumenya neza ibibazo biri muri serivisi z’ubuzima, uburyo byakemuka ndetse n’uko ibisubizo byagaragaye mu bushakashatsi byashyirwa mu bikorwa ku rwego runini.

Minisiteri y’Ubuzima ishyira ubushakashatsi, udushya, ikoranabuhanga n’imikoreshereze y’amakuru mu by’ingenzi bigize gahunda y’igihugu y’ubuzima y’imyaka 2024/25–2028/29.

Ni muri urwo rwego Grand Challenge Fund ifatwa nk’igikorwa kirenze gutera inkunga imishinga runaka, kuko kigamije kongera ubushobozi bw’u Rwanda bwo gukora ubushakashatsi bw’ibibazo by’ubuzima, kububyaza ibisubizo bifatika no kubukoresha mu kunoza politiki, gahunda na serivisi bihabwa abaturage.

Mu gihe imishinga 12 yatangiye kubona inkunga, amaso ubu azaba ku musaruro izatanga n’uburyo ibimenyetso bizakusanywa bizafasha inzego z’ubuzima gufata ibyemezo bishingiye ku bushakashatsi n’ibikenewe ku butaka.

Iyi gahunda kandi igaragaza uburyo ubushakashatsi bukorerwa mu Rwanda bushobora kudahera mu nyandiko cyangwa mu byumba by’abashakashatsi gusa, ahubwo bukagera ku bisubizo bifatika bishobora gufasha kunoza imitangire ya serivisi z’ubuzima.

Imishinga 12 yahawe inkunga yo gushakira ibisubizo ibibazo by’ubuzima mu Rwanda photo 1