Covid-19 yongeye kuzamuka mu Burayi: ibimenyetso bishya byagaragaye mu mazi y’imyanda

Felix Nyangezi · Amakuru · 7 October 2026

Covid-19 yongeye kuzamuka mu Burayi: ibimenyetso bishya byagaragaye mu mazi y’imyanda

Covid-19 yongeye gutuma inzego z’ubuzima mu bihugu bitandukanye by’u Burayi zongera kuba maso, nyuma y’uko ibipimo bya SARS-CoV-2, virus itera iyi ndwara, bitangiye kuzamuka. Mu Bubiligi, by’umwihariko mu mujyi wa Leuven, abahanga babonye ubwiyongere budasanzwe bw’iyi virus mu mazi y’imyanda.

Ibi bibaye mu gihe Covid-19 yari imaze igihe igaragara ku rugero ruto ugereranyije n’imyaka yashize, ndetse bamwe bakaba bari batangiye kuyifata nk’indwara imenyerewe mu buzima bwa buri munsi.

Leuven: virus yongeye kugaragara ku rugero ruhanitse

Mu mujyi wa Leuven mu Bubiligi, ubushakashatsi ku mazi y’imyanda bwagaragaje ko ingano ya SARS-CoV-2 yongeye kuzamuka cyane.

Abahanga bakurikirana iyi virus bavuga ko yari imaze igihe igaragara ku rugero ruto cyane muri ayo mazi, ariko kuva muri Kanama 2026 ibipimo bitangira kuzamuka, mbere y’uko ubwiyongere burushaho kugaragara mu byumweru byakurikiyeho.

Ibi byatumye abahanga bongera kwibutsa ko amazi y’imyanda ashobora kuba imwe mu nzira z’ingenzi zo kumenya hakiri kare uko virus iri gukwirakwira mu baturage.

Impamvu ni uko umuntu wanduye SARS-CoV-2 ashobora gusohora ibimenyetso by’iyo virus mu myanda, bityo igenzura ry’amazi y’imyanda rikaba rishobora gutanga ishusho y’uko ubwandu buhagaze mu baturage mbere y’uko imibare y’abajya kwa muganga izamuka cyane.

No mu bindi bice by’u Burayi haragaragara ubwiyongere

Leuven si ho honyine hagaragaye impinduka.

Amakuru akurikiranwa n’inzego z’ubuzima zo mu Burayi agaragaza ko ibipimo bya SARS-CoV-2 byagiye bizamuka mu bice bitandukanye by’uyu mugabane.

Mu cyumweru cyarangiye ku wa 6 Nzeri 2026, umubare w’ibipimo byasuzumwe bigasangwamo SARS-CoV-2 wageze kuri 4.3%, uvuye kuri 4.0% mu cyumweru cyabanje.

Mu minsi 28 yarangiye ku wa 6 Nzeri, ibihugu 30 byo mu Burayi byari byaratangaje abarwayi bashya ba Covid-19 bagera kuri 4,387, mu gihe mu minsi 28 yabanje bari 2,644.

Muri icyo gihe kandi, abantu 550 bari barwariye mu bitaro bazira Covid-19, ugereranyije na 520 mu gihe cyabanje. Abapfuye bazize iyi ndwara na bo bariyongereye bava kuri 12 bagera kuri 14.

Nubwo iyi mibare itagaragaza ko Uburayi buri mu bihe bya Covid-19 nk’ibyagaragaye mu 2020 na 2021, ubwiyongere buri gukurikiranwa n’inzego z’ubuzima kuko bushobora gutanga amakuru y’ingenzi ku cyerekezo cy’iyi virus.

Kuki Covid-19 iri kongera kugaragara muri iki gihe?

Abahanga mu by’indwara ziterwa na virus bavuga ko Covid-19 igenda igira uburyo bushya bwo kugaragara mu bihe by’umwaka.

Steven Van Gucht, inzobere mu ndwara ziterwa na virus muri Sciensano, yavuze ko nyuma y’uko Covid-19 yari yagabanutse mu gihe cy’impeshyi, kuba yongeye kuzamuka mu mpera z’impeshyi no mu ntangiriro z’igihe cy’ubukonje bitari ibintu bitunguranye.

Ibi bishobora gutuma Covid-19 irushaho kugaragara mu gihe abantu batangiye kumara igihe kinini ahantu hafunze, ndetse n’igihe izindi ndwara z’ubuhumekero zitangiye gukwirakwira.

Covid-19 si yo virus yonyine iri gukurikiranwa

Nubwo SARS-CoV-2 iri kongera kuvugwa, inzego z’ubuzima zibutsa ko atari yo ndwara yonyine ishobora gutera ibimenyetso by’ubuhumekero muri iki gihe.

Hari izindi virus zirimo RSV n’ibicurane na zo zikunze gukwirakwira mu bihe by’ubukonje.

Ni yo mpamvu umuntu ufite inkorora, ibicurane, umuriro cyangwa ibindi bimenyetso by’ubuhumekero adakwiye guhita yemeza ko yanduye Covid-19 atabanje gusuzumwa.

Abahanga baracyakurikirana uko ibintu bizagenda

Ikigo cy’u Burayi gishinzwe gukumira no kurwanya indwara, ECDC, hamwe n’Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku Buzima, OMS, bikomeje gukurikirana SARS-CoV-2, ibicurane na RSV mu bihugu bitandukanye by’u Burayi.

Ubwiyongere bwagaragaye mu Bubiligi no mu bindi bice by’Uburayi bukomeje gufatwa nk’ikimenyetso gikwiye gukurikiranwa, cyane cyane mu gihe ibihe by’ubukonje bigenda byegereza.

Ikibazo gikomeye kiri imbere si ukumenya niba Covid-19 yaragiye burundu, ahubwo ni ukureba niba ubu bwiyongere buzakomeza, cyangwa niba ari izamuka risanzwe rishobora kugabanuka uko ibihe bihinduka.

Kugeza ubu, abahanga bakomeje gukurikirana imibare y’ubwandu, abarwayi bajya kwa muganga, abajyanwa mu bitaro ndetse n’ibipimo bya virus biboneka mu mazi y’imyanda kugira ngo bamenye neza icyerekezo Covid-19 iri gufata.