Catacombs de Paris: Amateka y’Umujyi w’Amagufa munsi ya Paris

## Isi yihishe munsi y’imihanda ya Paris Munsi y’imihanda ya Paris hari isi yihishe irimo ibisigazwa by’abantu babarirwa muri za miliyoni. Iyo umuntu avuze Paris, akenshi ahita atekereza ku Munara wa Eiffel, imihanda y’amateka n’ubwiza bw’umujyi. Ariko munsi y’uwo mujyi hari ahandi hantu hafite amateka atandukanye cyane: Catacombs de Paris, ahantu hihishe munsi y’ubutaka harimo ibisigazwa by’abaturage ba Paris bapfuye mu bihe bitandukanye. ## Inkuta zubatse mu magufa Catacombs zifite inkomoko mu bibazo by’isuku byari byugarije Paris mu mpera z’ikinyejana cya 18. Amarimbi yari amaze kuzura, maze abayobozi bafata icyemezo cyo kwimurira ibisigazwa by’abantu mu birombe by’amabuye byari munsi y’ubutaka. Uyu munsi, Catacombs zizwi cyane kubera uburyo amagufa yatondekanywemo. Mu gice cy’ossuary, amagufa maremare n’udusaya tw’abantu byubatse inkuta, mu gihe andi magufa ari imbere cyangwa inyuma y’izo nkuta. Ubu buryo bwateguwe mu buryo bwihariye mbere y’uko aho hantu hafungurirwa abantu. Aha hantu rero ntihakozwe nk’ahantu ho gutera ubwoba gusa. Imiterere yaho yashyizweho kugira ngo ibisigazwa bibikwe neza, ndetse n’uruzinduko rw’abasura rugire n’umwimerere w’amateka n’uburezi. ## Inkuru yatangiye mu 1785 Kuva mu 1785 kugeza mu 1787, ibisigazwa byakuwe bwa mbere mu irimbi rya Saints-Innocents, rimwe mu marimbi yari akomeye cyane muri Paris. Ibisigazwa byajyanwaga nijoro, mbere yo gutondekwa mu byobo no mu nzira z’ibirombe byari byaratoranyijwe. Ku wa 7 Mata 1786, aho hantu hatangijwe ku mugaragaro nka Paris Municipal Ossuary. Ni bwo izina “Catacombs” ryatangiye gukoreshwa, rifashwe ku izina ry’ama-Catacombs ya Roma. Kwimura ibisigazwa byakomeje mu myaka yakurikiyeho, ndetse bigera no mu gihe cy’imirimo yo kuvugurura Paris mu kinyejana cya 19. ## Munsi ya metero 20 z’ubutaka Catacombs ziri hafi metero 20 munsi y’ubutaka, kandi inzira y’abasura ifite uburebure bwa hafi metero 1,500. Abasura bagomba kumanuka no kuzamuka intambwe nyinshi kugira ngo bagere muri uwo mwanya wihishe munsi y’umujyi. Aho hantu kandi hari ubuso bunini cyane bw’ossuary, bukaba bumwe mu bubiko bw’ibisigazwa by’abantu bwo munsi y’ubutaka buzwi cyane ku isi. Urubuga rwemewe rwa Catacombs ruvuga ko haherereye ibisigazwa by’abanya-Paris babarirwa muri za miliyoni. ## Kuva ahantu hihishe kugeza ku bukerarugendo Catacombs zatangiye gufungurirwa abantu mu 1809, kandi kuva icyo gihe zagiye zikurura abashyitsi baturuka mu Bufaransa no mu bindi bihugu. Uyu munsi ni hamwe mu hantu h’amateka hasurwa na benshi muri Paris. Nubwo abantu benshi bazihuza n’ubwoba kubera umwijima, inzira ndende n’inkuta z’amagufa, amateka yazo agaragaza ko intego y’ibanze yari ugukemura ikibazo cy’amarimbi yari yuzuye no kubungabunga isuku y’umujyi. ## Amateka ari munsi y’amaguru y’abatuye Paris Catacombs de Paris ni urugero rw’uko umujyi ushobora kugira amateka menshi atagaragara ku maso. Hejuru hari Paris izwi n’abashyitsi ku isi yose; munsi yayo hakaba hari ububiko bw’amateka bwibutsa abantu ibihe byashize, imirambo yimuwe, n’impinduka zikomeye umujyi wagiye unyuramo. Ni yo mpamvu Catacombs zidakwiriye kurebwa nk’ahantu hateye ubwoba gusa. Ni ahantu h’amateka, ubucukuzi, umuco n’ubwibutso, aho urupfu rw’abantu bo mu bihe byashize rwahindutse igice cy’amateka y’umujyi wa Paris.