Abagore n’abana muri Roj bavuga ko batotezwa n’abashinzwe umutekano

Inkambi ya Roj ibamo cyane cyane abagore n’abana bafitanye isano n’abantu bakekwaho kuba baragize uruhare mu mutwe wa Islamic State (ISIL/ISIS). Bamwe muri bo bamaze imyaka myinshi muri iyi nkambi, nubwo nta rubanza cyangwa uburyo bwihariye bw’amategeko bwigeze bugena impamvu n’igihe bagomba kumara bafunzwe.

Umugore witwa Sara, izina ryahinduwe mu rwego rwo kumurinda, yabwiye Al Jazeera ko iyo amasasu yumvikanye mu nkambi abwira abana be kuryama hasi, kuko amasasu ashobora gutobora amahema. Yavuze ko abana be bakuriye mu nkambi izengurutswe n’insinga zirimo amahwa, aho ubuzima bwa buri munsi burangwa n’umutekano muke. Abagore batuye muri Roj bavuga ko mu mezi ashize ibintu byarushijeho kuba bibi, hakaba harumvikanye amasasu nijoro, abashinzwe umutekano batera amabuye ndetse n’umwana umwe akagira igikomere gikomeye ku mutwe. Bavuga ko nubwo bagiye bageza ibibazo byabo ku buyobozi bw’inkambi, akenshi babwirwa ko ikibazo kizakemuka ariko ntihagire impinduka zigaragara. Ku wa 8 Nzeri 2026, Komisiyo yigenga ya Loni iperereza ku bibazo bya Syria yabwiye akanama ka Loni gashinzwe uburenganzira bwa muntu ko ubuzima muri Roj bwakomeje kuzamba mu mwaka ushize. Iyo komisiyo yavuze ko muri iyi nkambi hakunze kuba ibikorwa byo gutungura abantu nijoro, kwambura abantu amafaranga ku gahato ndetse n’ihohoterwa rikorwa n’abashinzwe umutekano. Impuguke za Loni zivuga ko Roj iri mu hantu hanini cyane ku isi hafungiye abagore n’abana benshi mu buryo butemewe n’amategeko, hashingiwe ku mpamvu z’umutekano. Ubuyobozi bw’inkambi bwahindutse Ibibazo biri muri Roj bibaye mu gihe imiterere y’ubuyobozi bw’akarere iri guhinduka. Ku wa 25 Kanama 2026, Syrian Democratic Forces (SDF), umutwe w’Abakurde wari ushyigikiwe na Leta Zunze Ubumwe za Amerika mu rugamba rwo kurwanya ISIL, watangaje ko uzareka gukora nk’ingabo zigenga, nyuma y’amasezerano yagiranye na Leta ya Syria. Nyuma y’ibitero bya Leta ya Syria mu ntangiriro z’uyu mwaka, SDF yatakaje igice kinini cy’uduce yagenzuraga, yemera kwinjizwa mu ngabo z’igihugu. Ibi byatumye ubuyobozi bwa Roj buhinduka, inkambi yari isanzwe igenzurwa na SDF ishyirwa mu nshingano za Leta ya Syria. Gusa bamwe mu bafungiwemo bavuga ko ihinduka ry’ubuyobozi ritigeze rikemura ibibazo byabo. Umwe mu bagore yavuze ko hari amacakubiri hagati y’abashinzwe umutekano bemeye kwinjizwa mu nzego za Leta n’abandi batabikozwa, bikaba bituma amakimbirane yabo agera ku bagore n’abana bari mu nkambi. Abana bo mu bihugu birenga 50 baracyafungiye muri Syria Abana bakomoka mu bihugu birenga 50 baracyari muri Syria, aho nta rubanza rw’umuntu ku giti cye rwigeze rugena impamvu bafunzwe cyangwa igihe bazamara muri izo nkambi. Fionnuala Ni Aolain, wahoze ari intumwa idasanzwe ya Loni ku kurwanya iterabwoba n’uburenganzira bwa muntu, yasuye Roj mu 2023. Yavuze ko ubwo yageraga muri iyi nkambi, imiterere y’ubuzima yahasanze yari ikomeye ku buryo yashoboraga kugera ku rwego rwo gufatwa nk’iyicarubozo hakurikijwe amategeko mpuzamahanga. Ni Aolain yabwiye Al Jazeera ko kuba abagore n’abana batigeze bakatirwa n’urukiko cyangwa ngo banyure mu nzira z’amategeko ariko bagakomeza gufungwa ari ikibazo gikomeye cy’uburenganzira bwa muntu. Yavuze ko igisubizo cy’ibanze ari ukubarekura. Ibihugu bakomokamo na byo birasabwa kugira icyo bikora Beatrice Eriksson wo mu muryango Repatriate the Children, umaze imyaka ukorana n’ababyeyi bari muri izi nkambi, yavuze ko hari abana b’abahungu batandukanye n’ababyeyi babo bafite imyaka 12 cyangwa 13. Bamwe muri bo ngo bajyanywe mu bigo bivugwamo ko bigenewe kubafasha guhindura imyitwarire, mu gihe abandi boherejwe mu magereza arimo abantu bakuru bakekwaho kuba abarwanyi ba ISIL. Eriksson yavuze ko ihinduka ry’ubuyobozi bwa Roj rishobora kuba umwanya wo gushakira igisubizo aba bagore n’abana. Ni Aolain ariko yavuze ko ikibazo kidakwiye kureberwa gusa kuri Leta ya Syria, kuko ibihugu byinshi by’abafite ubwenegihugu buri muri izi nkambi na byo bifite inshingano. Yashinje bimwe mu bihugu gukomeza kwirengagiza inshingano zo kwakira abaturage babyo no kubafasha kunyura mu nzira zemewe n’amategeko. Abagore bari muri Roj bavuga ko icyo bifuza ari ukubona inzira yo kurangiza ububabare bw’abana babo, ndetse bamwe bakavuga ko banemera gusubizwa mu bihugu byabo nubwo byaba bivuze kuburanishwa n’amategeko. Kugeza ubwo iyi nkuru yatangazwaga, Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga ya Syria ndetse n’ubuyobozi bw’inkambi ya Roj ntibari barasubiza Al Jazeera ku bibazo yabagejejeho ku birebana n’ibivugwa ku ihohoterwa ndetse n’imigambi ya Leta kuri iyi nkambi.